Yeni Bir "Özel Alet" Macerası

Motor bloğu, nihayet boyanıp toparlanmak için güneşli ve sıcak bir hafta sonunu beklerken, ben de (umuyorum ki) son "özel aletimi" üretmek üzere kolları sıvadım.

Bu seferki, vites kutusunun çıkış milini tutan, tuhaf "taçlı" somun. Taçlı somunlar (crown nut) girintili, dar yerlerde kullanılmak üzere tasarlanmış, fakat standart olarak altı çıkıntıya sahipler. İhtiyardakiyse dörtlü ve büyük ihtimalle yalnızca bu iş için özel olarak üretilmiş. Haliyle, maalesef piyasada bunu açabilecek bir araç bulabilmek de mümkün olmadığı için iş başa düşüyor.

Somunun çap ve kalınlığına uygun, uzun boylu sıradan bir 16mm lokmayla başlıyorum. Amacım, bunun kenarlarını uygun şekilde yontarak somunun taçlarına uydurmak. (Acaba somunu da daha sonra standart bir şeyle değiştirsem mi?)

Bu arada, lokmanın uzun boylu olması şart, çünkü ortadaki mil yaklaşık iki buçuk santimetre uzunluğunda. Yontma payını da hesaba katınca içerde en az üç santimetreye ihtiyaç var.

Eğlenceli kısma geldik. Taşlama makinamı, kesme diskini taktıktan sonra universal ayağa sabitledim. Ayak epey işe yarıyor, öteki türlü koca aleti bir elinde tut, öteki elinde parçayı hizalamaya çalış, olacak gibi değil pek.

Somuna baka baka, göz kararı çentikleri açmaya başladım. Şansıma, pek de inatçı bir malzeme değilmiş.

Son derece fotojenik bir işlem olmadığını kimse iddia edemez bence.

Dedim ya, malzeme gayet elverişli. Böylece, oldukça düzgün oyuklar çıkarmak mümkün. Kenar kısımlarını mümkün olduğunda somuna uygun biçimde inceltip, oyukların diplerini de yine olabildiğince düz bırakmaya çalışıyorum.

Şaka maka, sonuç hiç fena değil. Cuk oturdu desem yalan olur, sonuçta somunun kendisi de artık ilk günkü kadar düzgün sayılmaz. Geçtiğimiz 60 yıl içinde bu tip bir aletle sökülmüş olduğunu hiç zannetmiyorum. Olsa olsa eski usul çekiç-keski görmüştür.

Eski dostumuz WD-40'ı çağırma zamanı. Somunun etrafı yağ ve pislik içinde. O da, yivlerin arasına işleyip epey sıkı bir yapıştırıcı görevi görüyor. Hiç olmazsa yüzeysel olarak elimden geldiğince temizlersem iş biraz daha kolaylaşacaktır.

Bu "özel aletten" önceki yazılarda bahsetmiştim. Son derece basit, L şeklinde metal bir plaka. Somunun takılı olduğu mil, doğrudan vites kutusunun çıkış mili ve serbestçe dönebiliyor. Flanşın uzantısını L plakayla vites kutusunun gövdesine yaslıyoruz ki dönmesine engel olalım.

Vites kutusunun üzerine iyice yükleniyorum, uzunca bir demir boruyla desteklediğim lokmayı somuna oturtup çevirmeye çalışıyorum.









Ve sonuç: Yine hüsran. Somun çok inatçı. "Özel alet" ise durduğu yerde somuna fena oturmamasına rağmen, kuvveti görünce yuvasından fırlayıp çıkıveriyor. Lokmanın uzun olmasının bir avantajı daha: Ucunu traşlayıp, somunun deforme haline biraz daha dikkat ederek tekrar yontacağım. Ama bugün değil. Bu yazıyı da 1-0 mağlup kapatıyorum.